Halka Hizmet Yolunda 4 Yıl (2022-2026)

Ünal Üstel Hükümeti’nin İcraatları

Giriş

12 Mayıs 2022 tarihinde kurulan UBP–DP–YDP Koalisyon Hükümeti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde istikrarın, kararlılığın ve hizmet odaklı yönetim anlayışının güçlü bir temsilcisi olmuştur. Bu faaliyet raporu, 2022–2026 yılları arasında hayata geçirilen icraatları, tamamlanan projeleri ve ülkemizin geleceğine yön veren reformları kapsamlı bir şekilde ortaya koymaktadır.

Bu dört yıllık dönem, istikrarlı yönetim anlayışının ülkeye kazandırdığı somut eserlerin, yıllardır bekleyen projelerin nasıl kararlılıkla tamamlandığının ve güçlü bir siyasi irade ile reformların nasıl hayata geçirildiğinin en açık göstergesi olmuştur.

Hükümetimiz; küresel ekonomik dalgalanmaların, bölgesel savaşların, enerji krizlerinin ve pandeminin devam eden etkilerinin gölgesinde göreve başlamış; tüm bu zorlu koşullara rağmen halkımıza hizmet etme kararlılığından asla taviz vermemiştir. Krizleri yönetmekle yetinmeyen hükümetimiz, aynı zamanda ülkemizin kalkınması, kurumsal yapısının güçlendirilmesi ve halkımızın refahının artırılması için kararlı adımlar atmıştır.

Bu süreç, yalnızca bir yönetim dönemi değil; aynı zamanda istikrarın üretime, kararlılığın icraata ve güçlü iradenin kalıcı eserlere dönüştüğü bir hizmet dönemi olmuştur.

Göreve gelinen dönemde enflasyondan kaynaklı ciddi ekonomik sıkıntılar yaşanmış olmasına karşın, çalışanları enflasyona ezdirmeyen bir yönetim anlayışı benimsenmiştir.

  • Maaşlarda ciddi yükselme sağlandı; döviz bazında maaşlar tarihin en yüksek seviyelerinden birine çıkarıldı.
  • 2026’da enflasyonun daha da düşmesiyle alım gücünde önemli iyileşme beklenmektedir.
  • Elektronik etiket uygulaması hayata geçirildi; Haziran itibarıyla e-fatura uygulaması da başlatılıyor.
  • Akaryakıt otomasyon sistemi uygulamaya konuldu.
  • Devletle iş yapanlara ödemeler söz verilen zamanlarda yapıldı; halk taksitli maaşa mahkûm edilmedi.
  • Üreticilere verilen destekler zamanında ve eksiksiz ödendi.
  • Bu dönem, KKTC tarihinin ulaşılmış en yüksek kişi başına düşen gelir seviyelerinden birini temsil etmektedir.

KKTC–Türkiye ilişkileri karşılıklı sevgi, saygı, samimiyet, güven ve kardeşlik hukuku temelinde yürütülmektedir.

  • 2023: 9 milyar 500 milyon TL İktisadi ve Mali İşbirliği Protokolü imzalandı.
  • 2024: 15 milyar 900 milyon TL protokol imzalandı.
  • 2025: 21 milyar TL protokol imzalandı.
  • Toplam: Üç protokolde 46 milyar 400 milyon TL rekor kaynak yaratıldı.
  • 2026 protokolünün tarihi bir rekorla Şubat ayında imzalanması planlanmaktadır.
  • Türkiye; ekonomi, sağlık, eğitim, güvenlik ve tüm alanlarda Kıbrıs Türk halkının yanında durmaya devam etmektedir.

Eğitim, yıllardır ertelenen sorunların değil planlı yatırımların merkezi olarak ele alındı. Son beş yıl, okul yatırımları açısından tarihi bir dönem olmuştur.

  • 30 yeni okul projesi eğitime kazandırıldı (18’i devlet imkânlarıyla, 12’si bağışçılar aracılığıyla).
  • 591 yeni derslik yapıldı.
  • 7 okulun yapımı veya yenilenmesi devam ediyor; 12 okulda ek derslik yapımı sürmektedir.
  • 10 okul derslikleri tamamlanarak açılışa hazır hale getirildi.
  • 40 yeni okul hedefine doğru emin adımlarla ilerleniyor.
  • Okulların teknolojik donanımları tarihin en üst seviyesine çıkarıldı.
  • Depreme dayanıklı okul seferberliği kapsamında güçlendirme projeleri tamamlanıyor.
  • Haftada iki gün tam gün eğitime geçildi.
  • 2026’da öğle yemekleri için 80 milyon TL destek sağlanacak.
  • Yükseköğretimde YÖDAK işbirlikleriyle denetim mekanizmaları güçlendirildi.
  • Doğu Akdeniz Üniversitesi’nin yıllarca biriken mali sorunları giderildi; sürdürülebilir yapıya kavuşturuldu.

Sağlık altyapısının güçlendirilmesi, yıllardır ertelenen yatırımların hayata geçirilmesi ve halkın sağlık hizmetlerine erişiminin kalıcı biçimde iyileştirilmesi öncelik olarak belirlendi.

  • Lefkoşa Yeni Devlet Hastanesi temeli atıldı (320+320 yatak kapasiteli).
  • Yeni Girne Hastanesi 116 yatak ve 5 ameliyathaneyle tamamlanma aşamasında; yakında açılacak.
  • Güzelyurt Devlet Hastanesi projesi raftan indirildi, yapımı başlatıldı; yakında açılacak.
  • Karpaz Devlet Hastanesi inşaatı Pamuklu’da devam ediyor.
  • Bağımlılık Merkezi AMATEM servis olarak açıldı; yeni binası için proje başlatıldı.
  • Yeni Maraş Sağlık Merkezi hizmete açıldı.
  • Lapta, Beyarmudu, Dörtyol, Gaziköy Sağlık Merkezleri açıldı.
  • Değirmenlik Dr. Engin Alkan Sağlık Merkezi yeniden yapıldı.
  • Dikmen Sağlık Merkezi ihalesi tamamlandı; inşaata başlanıyor.
  • Ambulans filosu yaklaşık %70 oranında büyütüldü.
  • Devlet Laboratuvarı projesi bu yılın ikinci yarısında tamamlanacak.
  • İlaç-eczacılık alanında dijital döneme geçildi; online stok ve e-reçete sistemi hayata geçirildi.
  • İlaç kurulları Sosyal Sigortalar Dairesi ile entegre edilerek dijital ortama taşındı.

Ulaştırma ve altyapı yatırımları; yarım kalan projelerin değil, tamamlanan yatırımların alanı haline getirildi.

  • Yeni Ercan Havalimanı yıllarca tamamlanamayan projeyi bitirerek hizmete açıldı; bölgenin en modern havalimanı kazanıldı. İlk iki yılda yolcu sayısı ~%50 arttı.
  • 13 yıldır bekleyen Lefke–Güzelyurt yolu tamamlandı ve açıldı.
  • Yenierenköy–Balalan sahil yolu ile Karpaz’a kesintisiz erişim sağlandı.
  • Girne–Alsancak çevre yolu tamamlandı; Alsancak–Lapta çift şerit yol bitmek üzere.
  • Çatalköy–Girne çift şerit yol projesi tamamlanıyor.
  • Lefkoşa Kuzey Çevre Yolu tamamlandı; bağlantı kavşakları ve üst geçit hizmete açıldı.
  • Karpaz–Zafer Burnu yolu yenilendi; ~200 km köy yolu yenilendi.
  • Ana arter aydınlatmaları yenilendi; Kayalar–Sadrazamköy yeni yol yapımı başladı.
  • Dağyolu ve Çamlıbel–Geçitköy arası yol projeleri başlatıldı.
  • 8 yıl bekleyen 3G, 4.5G’ye yükseltildi.
  • 12 yıl bekleyen fiber optik altyapı projesi başlatıldı.
  • 12 deprem istasyonu ve 7 otomatik meteoroloji istasyonu kuruldu.
  • Kıyı Emniyet Şirketi radar sayısı artırıldı.
  • Trafik kazalarında istatistiksel düşüş gözlemlendi.

Enerji; bağımsızlığın, kalkınmanın ve ekonomik istikrarın temeli olarak ele alındı. KIBTEK’te üretimden dağıtıma köklü bir dönüşüm süreci başlatıldı.

  • Türkiye’den getirilen 5 adet 25 MW mobil jeneratörle toplam jeneratör sayısı 7’ye çıkarıldı.
  • Navlunda önemli tasarruf sağlandı.
  • Lefkoşa, İskele, Kalecik ve Gönyeli trafo merkezleri güçlendirildi.
  • Binlerce metre yer altı kablosu döşendi; LED sokak aydınlatmaları yaygınlaştırıldı.
  • Dizel makinelerde 20 milyon avro, mekanik ve elektrik sistemlerinde 10,8 milyon avro, trafo ve iletim hatlarında 29 milyon dolar yatırım yapıldı.
  • 19 yeni iş aracı alındı.
  • 2022’den kalan 100 milyon dolarlık borç ödendi.
  • Ankara ile görüşmeler sonucunda kronik enerji sorunlarını çözecek bir yol haritası üzerinde mutabık kalındı.

Tarım ve hayvancılık; suyu, üretimi ve pazarlamayı birlikte ele alan bütüncül bir yaklaşımla yönetildi.

  • Güzelyurt Ovası suya kavuşturuldu; Mesarya Ovası için su götürme çalışmaları sürüyor.
  • Güzelyurt’a 40.000 ton kapasiteli soğuk hava entegre tesis projesi tamamlanıyor.
  • Narenciye üreticisine 2024’te dalında kalan ürün için 231 milyon TL ödeme yapıldı.
  • Tarım ve hayvancılığa toplam destek: 2023’te 927 milyon TL, 2024’te 2,1 milyar TL, 2025’te 3,2 milyar TL → Toplam: 6,3 milyar TL.
  • Genel Tarım Sigortası üzerinden 1,5 milyar TL tazminat ödendi.
  • Küçükbaş hayvan üreticisine 2024’te 82,5 milyon TL arpa hibesi verildi.
  • Tarımsal Araştırma Enstitüsü Gazimağusa Fidan Satış Birimi yıllar sonra yeniden hizmete açıldı.
  • 2025’te 3 iklim istasyonu ve erken uyarı sistemi kuruldu.
  • Organize Hayvancılık Bölgelerine 38,5 milyon TL’lik altyapı çalışması yapıldı.
  • 84 üreticiye traktör ve ekipman alımı için 54,5 milyon TL kredi imkânı sağlandı.
  • Balıkçı barınaklarına 21 milyon TL yatırım yapıldı; 15 yıldır kapalı 5 süt toplama merkezi aktif hale getirildi.
  • Küçükbaş Islah Projesi için 2024’te 30 milyon, 2025’te 50 milyon TL kaynak ayrıldı; İspanya’dan 4.800 baş Assaf cinsi küçükbaş ithal edildi.
  • Büyükbaş süt üretimi son iki yılda %14,5 artışla 181 milyon litreye ulaştı.
  • Küçükbaş süt üretimi %51 artışla 4,5 milyon litreden 6,8 milyon litreye yükseldi.
  • 2023’te 374, 2024’te 799, 2025’te 897 dönüm orman alanı yeniden ağaçlandırıldı.

Çalışma hayatı ve sosyal güvenlik; kayıt dışılıkla mücadele eden, çalışanı koruyan ve dezavantajlı kesimleri güçlendiren bir anlayışla ele alındı.

  • Aktif sigortalı sayısı 2022’deki 120.732’den 2025 Aralık itibarıyla 168.216’ya yükseldi.
  • Aktif/pasif oranı 2,93’ten 3,58’e çıktı (son yılların en iyi oranı).
  • Prim destekleri: Diğer sektörler %50, kadın çalışanlar %100, erkekler %80.
  • 2024’te 1 milyar 660 milyon TL, 2025’te 3 milyar 154 milyon TL prim ve teşvik ödemesi gerçekleştirildi.
  • 2025’te yaklaşık 8.500 işyeri ve 86.000 çalışan prim desteklerinden yararlandı.
  • Sosyal yardım ve cemile maaşlarında önemli artışlar yapıldı.
  • Lefkoşa Engelsiz Yaşam Evi hizmete açıldı; Girne, Güzelyurt ve Gazimağusa rehabilitasyon merkezleri yenilendi.
  • Yaklaşık yirmi yıl aradan sonra kamuya engelli istihdamı sağlandı.
  • 2025’te Çalışma Dairesi tarafından 4.027 denetim gerçekleştirildi.
  • Haspolat Sevgi Evi hizmete açıldı.
  • Çocuk Hakları Eylem Planı yürürlüğe konuldu; 12 yaş üstü çocuklar için ev tipi bakım modeli başlatıldı.
  • Şiddet mağduru kadınlara adli ve sosyal destek hizmetleri sunuldu; Kalkanlı Yaşamevi yenilendi.
  • Şehit aileleri için THY ile indirimli uçuş anlaşması yapıldı.
  • Bu yıl ilk kez Otizm Merkezi açılacak.

Gençlerin barınma ve yuva kurma hayallerini gerçeğe dönüştürmek için stratejik bir devlet politikası uygulandı.

  • Gençlere kırsal kesim arsası dağıtımı sürdürüldü; önceki dönemde dağıtılan arazilerin altyapısı büyük ölçüde tamamlandı.
  • Tarihte ilk kez ‘İlk Evim Kredileri’ başlatıldı; yüzlerce genç bu kredilerle ev sahibi oldu.
  • Yaklaşık çeyrek asır sonra sosyal konut projeleri yeniden başlatıldı.
  • Güzelyurt Yeni Sosyal Konutları’nın temeli atıldı; betonarme işleri tamamlanıyor.
  • Alayköy Sosyal Konutları için başvurular başlıyor.
  • Çalışma yürütülen diğer bölgeler: Girne (Çamlıbel–Esentepe), Dikmen, Lefkoşa (Hamitköy), Dipkarpaz, Gazimağusa (Maraş), Lefke (Çamlıköy), Mesarya (Vadili), Güzelyurt 2. Etap, İskele (Sınırüstü).
  • Bu projeler tamamlandığında 3.000’den fazla sosyal konut üretilmiş olacak.

Yerel yönetimlerden mülkiyet düzenine, kamulaştırmadan göç yönetimine kadar kalıcı düzen kuran adımlar atıldı.

  • Tarihi belediye reformu: Belediye sayısı 28’den 18’e düşürüldü.
  • Belediyeler Yasası geçirildi; belediyelerin güçleri, gelirleri ve hizmet kapasiteleri artırıldı.
  • Muhtar maaşları brüt asgari ücretin %95’ine kadar yükseltildi.
  • 186 muhtarlık binasının 112’si yenilendi.
  • Kamulaştırmalarda 582 dosya çözüldü; yaklaşık 1 milyar 50 milyon TL ödeme yapıldı.
  • MAKS Projesi’nin yaklaşık %90’ı tamamlandı.
  • Düzensiz Göçle Mücadele Merkezi kuruldu ve güçlendirildi.
  • Sınır kapıları için Türkiye ile Güvenlik İşbirliği Antlaşması fiilen uygulamaya alındı.
  • Polis için gerekli yasalar hazırlandı; araç ve personel desteği sağlandı.
  • Taşınmaz Mal Komisyonu için özel vergi getirilerek sürdürülebilir finansman oluşturuldu. Komisyon kurulduğu günden bu yana yapılan tüm ödemelerin 3’te 1’i bu dönemde gerçekleştirildi.

‘Her ilçeye tesis, her sporcuya destek’ hedefi doğrultusunda kapsamlı yatırımlar yapıldı.

  • Spor proje bütçesi devir alınan 20 milyon TL’den 1 milyar TL’nin üzerine çıkarıldı.
  • 10’dan fazla futbol sahası yenilendi; 11 sahaya yeni tribün kazandırıldı.
  • Sentetik saha ve jimnastik salonu projeleri sürüyor.
  • Esentepe–Girne bölgesine yeni spor salonu yapıldı.
  • Spor Şurası 5 yıl aradan sonra gerçekleştirildi.
  • Spor Yasası 30 yıl aradan sonra güncellenmek üzere Meclis’e gönderildi.
  • 2026 hedefleri: FIFA standartlarında 12.000 kişilik stadyum, Lefkoşa’ya yeni kapalı spor salonu, Olimpiyat Evi, Atatürk Stadı tribün yenileme, Atilla Topaloğlu Stadına tartan pist, 2 sentetik saha, 4 çim saha, 2 halı saha yapımı.

Kamu hizmetleri ve altyapı alanında kapsamlı bir dijitalleşme süreci başlatıldı.

  • Elektronik etiket ve karekod sistemi hayata geçirildi.
  • Akaryakıt otomasyon sistemi uygulamaya konuldu.
  • 8 yıl bekleyen 3G, 4.5G’ye yükseltildi.
  • 12 yıl bekleyen fiber optik altyapı projesi başlatıldı.
  • Sağlıkta e-reçete sistemi ve dijital ilaç stok yönetimi hayata geçirildi.
  • Haziran itibarıyla e-fatura uygulaması başlatılıyor.
  • Başbakanlık İletişim ve Hizmet Takip Merkezi (BİMER) devreye alındı.
  • Ar-Ge projeleri ve teknoparkların kurulumunun önü açıldı.
  • İstatistik kurumunun TÜFE sepeti yenileme çalışmaları başlatıldı.

Turizm; vizyon, planlama ve sürdürülebilirlik temelinde ele alındı. Turizm ekonominin lokomotifi olarak konumlandırıldı.

  • Yeni Ercan Havalimanı’nın açılmasıyla turist ve uçuş sayıları hızla arttı.
  • Antik Girne Limanı Projesi yaklaşık 50 yıl sonra tamamlandı; tarihi liman ve kale eski canlılığına kavuştu.
  • KKTC’nin 10 Yıllık Turizm Master Planı hazırlandı.
  • ‘Ada Kıbrıs’ projesiyle uluslararası marka tanıtımı gerçekleştirildi.
  • THY ve AJet ile anlaşma yapıldı; belirlenen uçuşlarda biletlere sabit fiyat uygulaması başlatıldı.
  • Çok sayıda ören yeri ve müze yenilendi.
  • 27 yıldır tamamlanamayan tiyatro binası bu yılın sonuna kadar tamamlanacak.
  • Turizm teşvikleri artarak devam ediyor.
  • Yaşamsal öneme sahip deprem izleme merkezi açıldı.

Çevrenin korunmasına yönelik yeniden ağaçlandırma ve iklim altyapısı alanında somut adımlar atıldı.

  • 2023: 374 dönüm orman alanı yeniden ağaçlandırıldı.
  • 2024: 799 dönüm orman alanı yeniden ağaçlandırıldı.
  • 2025: 897 dönüm orman alanı yeniden ağaçlandırıldı.
  • 2025’te Tarım Bakanlığı çatısında 3 iklim istasyonu ve erken uyarı sistemi kuruldu.
  • 12 deprem istasyonu ve 7 otomatik meteoroloji istasyonu faaliyete geçirildi.
  • Avrupa Birliği Koordinasyon Merkezi aracılığıyla çevre ve enerji odaklı çok sayıda AB projesi yürütüldü.

Kıbrıs meselesinde iki devlet vizyonu; Türkiye ile tam uyum içinde sürdürülmektedir.

  • Eşit egemenlikten ve garantörlükten taviz verilmeyeceği tutumu kararlılıkla korunmaktadır.
  • Rum yönetiminin 50 yıldır federasyon görüşmelerini araçsallaştırdığı görülmekte; ucu açık müzakerelere katılım mümkün değildir.
  • Rum yönetiminin inşaat ve turizmde hukuku siyasallaştırarak ekonomik baskı kurma girişimleri, Rum zihniyetinin değişmediğinin göstergesi olarak değerlendirilmektedir.
  • Uluslararası bir mahkeme, Taşınmaz Mal Komisyonu’nun geçerli bir iç hukuk yolu olduğunu teyit etti.
  • Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz başta olmak üzere Türkiye hükümetiyle güçlü ilişkiler sürdürülmektedir.

Hükümet döneminde birçok alanda köklü yasal düzenlemeler gerçekleştirildi.

  • Belediyeler Yasası hazırlandı ve geçirildi.
  • BRTK Değişiklik Yasası Meclis’e gönderildi; kadro sorunları ve gelir sıkıntılarını kalıcı biçimde çözecek.
  • Spor Yasası 30 yıl aradan sonra güncellenmek üzere Meclis’e iletildi.
  • Yabancılara taşınmaz mal edinimi yasasında değişiklikle sosyal konut ve Taşınmaz Mal Komisyonu için sürdürülebilir finansman oluşturuldu.
  • Polis için gerekli yasalar hazırlandı; Meclis’e getirildi.
  • 28 yıl aradan sonra 4. Beş Yıllık Kalkınma Planı hazırlandı ve Meclis’e sunuldu.
  • Kamuda Denetim Genelgesi yayımlandı.

Kırsal alanlarda yaşayan vatandaşların kök salmaları ve üretmeleri için kapsamlı yatırımlar yapıldı.

  • Gençlere kendi bölgelerinde kırsal kesim arsası dağıtımı sürdürüldü.
  • Önceki dönemde dağıtılan arazilerin altyapısı büyük ölçüde tamamlandı.
  • ~200 km köy yolu yenilendi.
  • Güzelyurt Ovası suya kavuşturuldu; Mesarya Ovası için su götürme çalışmaları devam ediyor.
  • Güzelyurt’a 40.000 ton kapasiteli soğuk hava entegre tesis projesi tamamlanıyor.
  • Organize Hayvancılık Bölgelerine 38,5 milyon TL’lik altyapı çalışması gerçekleştirildi.
  • 15 yıldır kapalı 5 süt toplama merkezi aktif hale getirildi.
  • Tarımsal Araştırma Enstitüsü Gazimağusa Fidan Satış Birimi yeniden hizmete açıldı.
  • Karpaz Bölgesi’ne Karpaz Devlet Hastanesi inşaatı Pamuklu’da sürdürülüyor.
  • AB Koordinasyon Merkezi aracılığıyla kırsal kalkınmaya yönelik çok sayıda proje yürütüldü.

Tarımdan konuta, istihdamdan hayvancılığa kadar geniş bir alanda finansal destekler sağlandı.

  • İlk Evim Kredileri tarihte ilk kez başlatıldı; yüzlerce genç kredi aracılığıyla ev sahibi oldu.
  • 84 üreticiye traktör ve ekipman alımı için 54,5 milyon TL faiz farkı ödenerek kredi imkânı sağlandı.
  • Tarım ve hayvancılığa toplam 6,3 milyar TL destek ödemesi yapıldı (2023–2025).
  • Genel Tarım Sigortası üzerinden 1,5 milyar TL tazminat ödendi.
  • Küçükbaş Islah Projesi için 2024’te 30 milyon TL, 2025’te 50 milyon TL kaynak ayrıldı.
  • 2024’te prim destekleri 1 milyar 660 milyon TL, 2025’te 3 milyar 154 milyon TL olarak gerçekleştirildi.
  • Narenciye üreticisine 231 milyon TL ödeme yapıldı.
  • Taşınmaz Mal Komisyonu için yabancı mülk satışı vergisiyle milyonlarca sterlinlik kaynak yaratıldı.
  • 3 yıllık İktisadi ve Mali İşbirliği Protokolleriyle Türkiye’den 46 milyar 400 milyon TL kaynak sağlandı.
  • 2026 protokolüyle bu kaynağın daha da artırılması planlanmaktadır.